Vô trách nhiệm
Sáng nay, mình thử đặt cho bản thân một câu hỏi.
Nếu tự nhiên hôm nay, mình quyết định buông tay, không nhúng mũi vào việc này nữa, thờ ơ với việc kia một chút, thì mình sẽ cảm thấy thế nào?
Câu trả lời bật ra ngay lập tức: Khó chịu, bứt rứt và lo lắng tột độ.
Mình sẽ cảm thấy hành động buông bỏ đó hoàn toàn không phải là mình. Hoặc tệ hơn, nếu mình thực sự buông xuôi, rất có thể đó là dấu hiệu mình đang ở bờ vực của sự kiệt quệ.
Đó là lúc mình nhận ra, việc tự định nghĩa bản thân là một người “có trách nhiệm” đôi khi lại là một con dao hai lưỡi.
Mình luôn định nghĩa mình là một người rất giỏi thực thi, một kẻ luôn lăn xả. Trong những năm tháng tuổi trẻ, mình làm rất nhiều việc, học rất nhiều kỹ năng, làm 7 ngày một tuần, cày bừa để đạt mục tiêu.
Mình quen với việc định nghĩa giá trị của bản thân qua những vấn đề do chính tay mình giải quyết.
Rồi đến một lúc, mình phải bước lên vai trò quản lý và lãnh đạo. Trách nhiệm của mình lúc này không phải là tự làm mọi thứ nữa, mà là trao quyền.
Nghe thì rất bình thường, nhưng nó là một cực hình với bản thân mình.
Việc phải buông bớt công việc, giao nó cho cấp dưới hoặc những người xung quanh và chỉ ngồi nhìn họ làm thật kinh khủng.
Mình tự hỏi giá trị của mình nằm ở đâu nếu như mình không nhúng tay vào.
Để giao việc, mình bắt buộc phải học cách tin tưởng người khác. Và đây mới là gốc rễ của mọi vấn đề.
Mình nghĩ phần lớn người Việt lớn lên với một vết thương ngầm về niềm tin.
Hãy thử nhìn lại cách ba mẹ nuôi dạy chúng ta. Việc tin tưởng con cái hoàn toàn, cho phép con được tự do trải nghiệm và đặc biệt là cho phép con được làm sai là những khái niệm vô cùng xa xỉ.
Bao bọc, kiểm tra, sửa sai, lo lắng. Hiếm khi để bạn tự chịu hậu quả của lựa chọn riêng.
Thông điệp ngầm là: thế giới này không an toàn, người khác không đáng tin, và cách duy nhất để ổn là tự mình kiểm soát.
Khi trưởng thành, chúng ta mang nguyên vẹn vết thương niềm tin đó vào công việc và các mối quan hệ. Vì không được dạy cách tin tưởng cuộc đời, mình tự tạo ra một cơ chế sinh tồn: Mình phải kiểm soát mọi thứ.
Mình thấy điều này rõ nhất ở những bạn được thăng chức từ executive lên manager. Đó là lúc một cuộc Khủng hoảng bản sắc nổ ra.
Thay vì học cách buông tay để người khác có trải nghiệm của riêng họ, mình bắt đầu sa vào quản lý vi mô, soi xét từng tiểu tiết. Mình ôm đồm việc của nhân viên, sửa từng lỗi nhỏ của đồng nghiệp.
Và để biện minh cho sự kiểm soát tột độ đó, mình tự khoác lên nó một chiếc áo vô cùng mỹ miều mang tên: Tôi là người trách nhiệm.
Nhưng thực chất, đó là nỗi sợ. Sợ kết quả không như ý. Sợ mất kiểm soát. Sợ phải chứng kiến nhiệm vụ không có bàn tay của mình. Sợ bản thân không còn giá trị.
Chừng nào chúng ta chưa nhìn thấu được bản chất tương đối của khái niệm “trách nhiệm”, ta sẽ còn bị giằng xé mãi giữa ranh giới của sự cầu toàn, sự ích kỷ và sự vô trách nhiệm.
Trách nhiệm không phải là ôm đồm. Trách nhiệm là biết rõ đâu là việc của mình, và đâu không phải. Trách nhiệm đôi khi là biết lùi lại một bước, thiết lập ranh giới rõ ràng, và dũng cảm cho phép những người xung quanh được vấp ngã để tự họ lớn lên.
Hôm nay, hãy thử nhìn lại những gánh nặng bạn đang mang trên vai. Sự trách nhiệm đó thực sự đang giúp ích cho mọi người, hay nó chỉ là một lớp vỏ bọc an toàn để xoa dịu nỗi sợ mất kiểm soát bên trong bạn?
Nguyên,