Hai kẻ thù lớn của mình
Viết, với mình, là một trong những việc chữa lành. Nhưng có những ngày mở trang trắng ra, mình thấy mệt trước khi gõ chữ đầu tiên.
Mấy ngày qua mình có một vài chiêm nghiệm về việc viết, và nhận ra hai trong số nhiều lý do khiến mình đôi khi không muốn viết, sáng tạo, hay làm các công việc mang tính content create.
Một là rập khuôn.
Mình ghét rập khuôn, nhưng đồng thời phải thừa nhận khuynh hướng tự nhiên của một con người là chọn cách tiết kiệm năng lượng và an toàn. Rập khuôn là cách thông dụng.
Cái khó của rập khuôn là rất khó để thừa nhận mình đang rập khuôn. Đôi khi mình phát hiện một công thức rất hiệu quả cho bản thân, hiệu quả với người đọc, hiệu quả với thuật toán. Mình có rất nhiều lý do để tự biện hộ rằng nó không có gì sai, đơn giản vì nó cho ra kết quả như ý.
Đó cũng là lý do sản xuất hàng loạt là thứ của thế kỷ 20 và 21. Mọi thứ cần nhanh, hiệu quả, quy trình hoá. Các chuỗi cafe, nhà hàng phải đảm bảo khách hàng nhận giá trị y hệt nhau ở tất cả các địa điểm.
Thật ra mình không thấy người viết rập khuôn và một chuỗi cafe khác nhau nhiều. Cả hai đều có quy trình và công thức. Đều hướng đến branding. Đều đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
Mình đang đi tìm con đường trung đạo. Vẫn đảm bảo chất lượng, nhưng có sự tự do, có chất riêng, và không cố đáp ứng tất cả. Cái quan trọng là người viết phải rất thông suốt bên trong, grounded.
Hai là cố gắng chứng minh hoặc bảo vệ một hình ảnh.
Đây là kẻ thù khó thấy hơn rập khuôn.
Trong thời đại personal branding, cái “ngã” của mình liên tục được hoặc bị định hình bởi việc mình được người khác thích hay chấp nhận hay không. Mình đăng một bài. Có người like, có người comment. Lần sau viết, một phần trong mình vô thức nhớ lại cái nào hoạt động, cái nào không. Và mình viết theo cái đã hoạt động.
Mình đã từng rơi vào cái bẫy này nhiều lần. Hiện tại vẫn đang học cách vượt ra khỏi sự kiểm soát của nó.
Có quá nhiều hình ảnh mình đang cố giữ cùng lúc và đang học cách buông dần. Hình ảnh chuyên gia. Hình ảnh người thầy Yoga. Hình ảnh KOL trên mạng. Hình ảnh một người tử tế, có học thức. Khi nhìn kỹ, mình thấy các hình ảnh này đều mang dáng dấp của một savior complex. Một người biết nhiều. Một người được “ngưỡng mộ”. Một người giải cứu.
Có lẽ đây là thử thách lớn nhất của mình trong năm nay. Và mình cũng đang rất hào hứng đối diện với nó.
Mình cảm nhận và nhìn thấy mờ mờ rằng ở bên kia cơn sóng này có một khung cảnh rất đẹp, tự do và hạnh phúc. Không phải một hình ảnh cụ thể. Là một cảm giác trong vùng bụng và ngực. Cảm giác mình đang từng ngày giải phóng bản thân khỏi những ràng buộc trong tâm trí.