Nếu là mình của những giai đoạn trước tương tự, mình sẽ là một cái xác không hồn. Ngập ngụa trong căng thẳng, lo âu, và tất cả những gì mình có thể nghĩ về là deadline.

Lần này, mình thấy mình khác đi. Và mình muốn ghi lại trong khi nó còn mới.

Đêm qua mình ngủ ngon. Sáng dậy thấy khỏe. Mình nhẹ nhàng bắt đầu ngày bằng routine của mình.

Việc đầu tiên mình làm khi mở mắt ra không phải là cầm điện thoại. Không check tin nhắn, không lướt mạng, không đọc news. Mình thay đồ, bật nhạc, tập yoga, ngồi thiền. Sau đó xuống công viên đi thiền hành, nghe tiếng chim, ngồi hít thở, cảm nhận không khí buổi sáng.

Mình giữ được routine này đều đặn 17 ngày tính đến hôm nay. Mục tiêu là bảo vệ sức khoẻ thể chất và tinh thần của mình trước các cơn bão deadline.

Nhờ đợt này, mình thật sự nhận ra ý nghĩa của câu “sống cho mình trước đã.”

Mình không nói về yêu bản thân. Mình không màu hồng hoá hay viết lãng mạn về nó. Ở đây là đúng nghĩa: ưu tiên cho bản thân khi sự xao nhãng và mọi thứ xung quanh, đồ điện tử, tin nhắn, news, công việc luôn trực chờ lấy attention của mình.

Sống cho mình trước, với mình, là không trao buổi sáng của mình cho một cái điện thoại trước khi mình kịp thuộc về chính mình.

Sống cho mình trước nữa là làm những điều mình thích và muốn làm, trước khi lao vào những thứ phải làm và cần làm. Đó là cảm giác mình đang sống cuộc đời của mình, thay vì lao vào sống cuộc đời của người khác.

Vì mình dành buổi sáng và buổi tối cho bản thân, mình có được trạng thái tinh thần, tâm lý và thể chất tốt nhất ở giữa ngày. Áp lực vẫn có. Căng thẳng vẫn có. Nhưng mình không bị nó nuốt như trước.

Nó cũng giúp mình dễ chấp nhận và nhẹ nhàng hơn với những điều bất như ý. Vì sức dung chứa tinh thần của mình được tích trữ đều đặn mỗi ngày.

Mình rất háo hức đợi sau chuỗi deadline này. Mình sẽ có thể khởi động và tập trung vào những dự án mà mình đã và đang ấp ủ.

P.S. Mình sẽ tạm ngưng bài viết trong vài ngày tới để tập trung cho deadline cũng như thả lỏng tâm trí mình hoàn toàn để reset. Sau đó mình sẽ tiếp tục. Hẹn gặp lại sớm.

Mình hay kể về mình tuổi 20 đến 25. Thất bại ra sao, vượt lên thế nào, những ngốc nghếch, những sai lầm, những lúc tự hào. Mình kể đi kể lại, nhiều đến mức gần như thuộc lòng.

Hôm qua, học môn kỹ năng tham vấn tâm lý, cô mình nói một điều khiến mình ngồi lặng. Đại ý là trong một phiên, nhà tham vấn nên hạn chế kể về quá khứ của mình. Cô nói nhiều ý, nhưng hai điều chạm mình nhất là:

Khi một nhà tham vấn kể quá nhiều về quá khứ của mình, thường ngầm ẩn là họ không thích quá khứ hoặc phiên bản quá khứ của họ. Và khi kể quá nhiều về quá khứ, cũng thường ngầm ẩn là họ không thích hiện tại hoặc cuộc sống hiện tại của họ.

Mình thấy rất kết nối, vì chính mình cũng từng như vậy.

Gần đây có một sự chuyển dịch mà mình nhận ra rõ. Khi mình ngồi xuống viết, mình thấy mình kết nối với hiện tại hơn. Mình thích để ý và quan sát những gì đang xảy ra trong những ngày vừa qua, hơn là chạy về quá khứ tìm một sự kiện để kể. Tâm trí mình không còn cái phản xạ chạy ngược về sau nữa.

Có lẽ vì mình cũng không còn muốn cái mô típ người hùng vượt lên khó khăn. Mô típ tự nhận mình từng dở hơi, ngốc nghếch thế nào, hay mình từng hay ho thế nào. Cái mô típ đó, khi kể mãi, nó giữ mình ở lại trong một phiên bản cũ.

Mình nghĩ sự chuyển dịch này không tự nhiên mà có. Nó là cả một quá trình làm việc với coach, với bản thân, với các phiên bản bên trong mình. Mình đã nhìn sâu và thông suốt được kha khá những câu chuyện quá khứ, và vẫn đang tiếp tục làm việc đó. Khi quá khứ đã được nhìn, được hiểu, mình không cần kể lại nó nữa để xử lý nó. Nó đã yên.

Và khi quá khứ đã yên, mình có chỗ cho hiện tại.

Mình thấy gần đây mình cũng chịu khó làm việc với các câu chuyện của hiện tại. Với các cảm xúc vui buồn, và đặc biệt là những cảm xúc khó chịu cường độ cao.

Mình không né tránh, không dìm nén chúng xuống. Mình học cách lắng nghe, đối thoại, và thông suốt với những sự kiện, con người, cảm xúc, suy nghĩ đến với mình, dù tốt hay xấu.

Với một thân chủ, kể về quá khứ là cần thiết và quan trọng. Nhưng khi mình ngồi ở ghế nhà tham vấn, nếu mình bị mirror (nhìn thấy mình trong) câu chuyện của thân chủ, hoặc thương xót thân chủ như đang thương xót quá khứ của chính mình, thì mình không còn tách biệt được cảm xúc cá nhân với sự thấu cảm dành cho họ.

Mình nghĩ đây là lý do sâu xa của điều cô nói. Một người chưa làm xong việc với quá khứ của mình rất khó ngồi yên trước quá khứ của người khác.

Hành trình này gian nan và đòi hỏi nhiều kiên nhẫn. Nhưng quả ngọt của nó là một cảm giác hạnh phúc, đủ đầy, fulfilled sâu thẳm từ bên trong.

Mình vẫn đang đi. Và mình thấy vui vì mỗi ngày, mình có mặt ở hiện tại nhiều hơn một chút.

Gần đây, một từ khóa cứ lặp đi lặp lại trong đầu mình là “tự do”.

Mình chợt nhận ra. Tự tức là từ bên trong. Do là do mình chọn, mình quyết định. Tự do, có lẽ đơn giản cũng chỉ có vậy.

Đó cũng là lý do vì sao khi biết đến triết lý hiện sinh trong tâm lý học, mình thấy chạm sâu đến vậy. Nó rất đơn giản nhưng lại vô cùng khó. Tất cả mọi thứ xảy đến với mình, cách mình phản ứng và bước tiếp, đều là tự do mình lựa chọn.

Mình biết sẽ có bạn không đồng ý, và có thể tìm muôn vàn bằng chứng để phản bác. Triết lý khắc kỷ (stoicism) cũng nói có những thứ ta thay đổi được và những thứ phải chấp nhận vì nằm ngoài tầm kiểm soát, như bệnh tật, cái chết, hành động của người khác, hay dư luận xã hội. Đi sâu hơn nữa thì mọi thứ đều là nhân duyên, vô thường và vô ngã.

Tuy nhiên, có một điều gì đó rất sâu sắc ở hiện sinh và hai chữ tự do.

Tự do không có nghĩa là không có ràng buộc. Tự do không có nghĩa là thích làm gì thì làm, chẳng cần lo nghĩ.

Với chữ Tự, mình cần hiểu rằng nó phải là suy nghĩ, cảm xúc đến từ sâu thẳm bên trong, chứ không phải do một tác nhân bên ngoài thúc đẩy. Còn Do là do mình quyết định, do mình lựa chọn, không phải do người khác bảo, do hoàn cảnh ép buộc.

Tự và Do gộp lại nghĩa là: mọi suy nghĩ, cảm xúc, hành vi, lựa chọn đều thuộc về chính ta. Không đổ lỗi. Không bám víu vào một lý do bên ngoài để biện minh.

Mỗi lựa chọn “tự do” ta có đều đi kèm một trách nhiệm, một điều kiện, nhiều tác nhân ảnh hưởng. Chỉ là ta có quyền “tự do” chọn và quyết định.

Tự do không phải happy ending, không phải tất cả đều hạnh phúc, vui vẻ. Tự do luôn đi kèm một cái giá, và đó là cái giá của sự lựa chọn và đánh đổi. Một từ mình hay nghe là “opportunity cost”, chi phí cơ hội.

Mình gọi nó là “freedom cost”, chi phí của sự tự do.

Câu hỏi đặt ra là: mình có sẵn sàng trả cái phí đó không? Mình có dám nhận lấy trách nhiệm đi kèm với sự tự do đó không?

Tự do cá nhân và tự do của một dân tộc, có lẽ ở cốt lõi không khác nhau. Đều là lựa chọn, đều đi kèm cái giá.

51 năm trước, đất nước ta “tự do”. Nhưng tự do chỉ là khởi đầu. Cái giá đã trả bằng rất nhiều mồ hôi, máu và nước mắt. Và quan trọng hơn, trách nhiệm đi cùng sự tự do đó giờ được đặt lên vai thế hệ tiếp theo.

Còn bạn, bạn đã bao giờ thực sự nghĩ về tự do của chính mình chưa? Bạn sẵn sàng đánh đổi điều gì để có nó? Và quan trọng hơn, bạn sẵn sàng gánh những trách nhiệm nào khi đã có nó trong tay?

Mấy ngày qua mình có một vài chiêm nghiệm về việc viết, và nhận ra hai trong số nhiều lý do khiến mình đôi khi không muốn viết, sáng tạo, hay làm các công việc mang tính content create.

Một là rập khuôn.

Mình ghét rập khuôn, nhưng đồng thời phải thừa nhận khuynh hướng tự nhiên của một con người là chọn cách tiết kiệm năng lượng và an toàn. Rập khuôn là cách thông dụng.

Cái khó của rập khuôn là rất khó để thừa nhận mình đang rập khuôn. Đôi khi mình phát hiện một công thức rất hiệu quả cho bản thân, hiệu quả với người đọc, hiệu quả với thuật toán. Mình có rất nhiều lý do để tự biện hộ rằng nó không có gì sai, đơn giản vì nó cho ra kết quả như ý.

Đó cũng là lý do sản xuất hàng loạt là thứ của thế kỷ 20 và 21. Mọi thứ cần nhanh, hiệu quả, quy trình hoá. Các chuỗi cafe, nhà hàng phải đảm bảo khách hàng nhận giá trị y hệt nhau ở tất cả các địa điểm.

Thật ra mình không thấy người viết rập khuôn và một chuỗi cafe khác nhau nhiều. Cả hai đều có quy trình và công thức. Đều hướng đến branding. Đều đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

Mình đang đi tìm con đường trung đạo. Vẫn đảm bảo chất lượng, nhưng có sự tự do, có chất riêng, và không cố đáp ứng tất cả. Cái quan trọng là người viết phải rất thông suốt bên trong, grounded.

Hai là cố gắng chứng minh hoặc bảo vệ một hình ảnh.

Đây là kẻ thù khó thấy hơn rập khuôn.

Trong thời đại personal branding, cái “ngã” của mình liên tục được hoặc bị định hình bởi việc mình được người khác thích hay chấp nhận hay không. Mình đăng một bài. Có người like, có người comment. Lần sau viết, một phần trong mình vô thức nhớ lại cái nào hoạt động, cái nào không. Và mình viết theo cái đã hoạt động.

Mình đã từng rơi vào cái bẫy này nhiều lần. Hiện tại vẫn đang học cách vượt ra khỏi sự kiểm soát của nó.

Có quá nhiều hình ảnh mình đang cố giữ cùng lúc và đang học cách buông dần. Hình ảnh chuyên gia. Hình ảnh người thầy Yoga. Hình ảnh KOL trên mạng. Hình ảnh một người tử tế, có học thức. Khi nhìn kỹ, mình thấy các hình ảnh này đều mang dáng dấp của một savior complex. Một người biết nhiều. Một người được “ngưỡng mộ”. Một người giải cứu.

Có lẽ đây là thử thách lớn nhất của mình trong năm nay. Và mình cũng đang rất hào hứng đối diện với nó.

Mình cảm nhận và nhìn thấy mờ mờ rằng ở bên kia cơn sóng này có một khung cảnh rất đẹp, tự do và hạnh phúc. Không phải một hình ảnh cụ thể. Là một cảm giác trong vùng bụng và ngực. Cảm giác mình đang từng ngày giải phóng bản thân khỏi những ràng buộc trong tâm trí.

Nó không phải là khen. Khen thì rõ ràng: giỏi, xuất sắc, tuyệt vời. Còn ghi nhận thì cứ bằng bằng. “Mình thấy bạn đã rất nỗ lực.” “Mình thấy bạn đang cố gắng.” Nghe vô vị. Như một câu nói cho có.

Cho đến khi mình thực sự cần được ghi nhận, mình mới nhận ra mình đã lầm.

Hôm qua, trong lớp kỹ năng tham vấn, mình được học về kỹ năng ghi nhận. Khi giáo viên trong lớp hỏi về định nghĩa “ghi nhận”, mình đã phát biểu và tự nhiên cảm thấy chạm rất sâu vào bên trong khi nói ra những suy nghĩ của mình.

Cuối buổi có một bài tập bắt cặp: hai người ngồi đối diện nhau và lần lượt ghi nhận đối phương.

Mình đã không nghĩ một bài tập đơn giản như vậy lại có thể chạm sâu đến thế.

Khi người đối diện nhìn vào mắt mình, không khen, không phân tích, không khuyên bảo, chỉ ghi nhận những điều rất nhỏ bạn ấy thấy ở mình, có cái gì đó trong lồng ngực mình mềm xuống.

Mình tự nhiên thấy mình đang được nhìn thấy. Không phải nhìn thấy như một người đáng khen. Mà nhìn thấy như một con người đang cố gắng, đang tồn tại, đang sống là chính mình và được chấp nhận vô điều kiện.

Đó là một cảm giác chữa lành rất khó miêu tả.

Nếu lời khen mang sắc thái hào hứng, tung hô và bùng nổ, thì ghi nhận có một thứ năng lượng hoàn toàn khác. Nó tĩnh tại. Bình ổn. Chắc chắn. Nó không đẩy bạn về phía trước, không bắt bạn phải làm tốt hơn nữa. Nó chỉ đơn giản nói: “Mình thấy bạn.” (I see you.)

Lời khen làm bạn hưng phấn một lúc. Sự ghi nhận giúp bạn được nghỉ ngơi.

Hồi mới làm coaching, mình rất khó ghi nhận thân chủ. Lúc đó, mình chưa hiểu vì chính mình cũng chưa từng ghi nhận bản thân.

Sau khi trải qua một vài mâu thuẫn cá nhân, sau khi làm việc với coach của mình để học cách ghi nhận chính mình nhiều hơn, mình mới có thể đưa năng lượng đó vào phiên coaching.

Sau này, mình nhận thấy việc ghi nhận thân chủ có một sức mạnh vô cùng lớn. Có thể thân chủ không nói ra điều đó, nhưng chính mình cảm nhận được có một nguồn năng lượng nâng đỡ đang diễn ra. Có lẽ vì chính bản thân mình đã trực tiếp cảm nhận và được chữa lành bởi sức mạnh của sự ghi nhận.

Với những người có tính cách thích cáng đáng, ôm đồm và làm mọi thứ như mình, việc cảm nhận sự ghi nhận đôi khi vui thì vui thật, nhưng để mở lòng đón nhận nó cũng có cái khó riêng. Đâu đó luôn có những giọng nói ngầm: “Việc đó là việc mình phải làm mà. Trách nhiệm của mình mà. Có gì đâu mà phải ghi nhận.”

Mình mất khá nhiều năm mới hiểu rằng chính cái phản xạ đó đang làm mình kiệt sức. Khi mình không cho phép bất cứ ai ghi nhận mình, mình cũng không cho phép chính mình nghỉ ngơi.

Mọi thứ mình làm đều “chỉ là việc phải làm”. Không có một khoảnh khắc nào để dừng lại và thấy: “Ờ, mình đã làm được điều đó. Mình đã cố gắng.”

Khi mình tập tự ghi nhận những nỗ lực của mình, trân trọng con người và hành trình sống của mình, mình sẽ bớt khắc nghiệt với bản thân hơn. Mình cũng sẽ mở lòng để người khác có thể bước vào và giúp đỡ mình hơn.

Mỗi ngày, chỉ cần ngồi xuống và viết ra một điều mình muốn ghi nhận bản thân, dù là rất nhỏ.

Hôm nay mình đã dậy sớm hơn năm phút. Đã ngồi hít thở một phút. Đã đi bộ năm phút. Đã mua nước cho chú bảo vệ. Đã nhắn tin cho mẹ.

Bất cứ điều gì.

Và nếu tốt hơn nữa, bạn có thể viết thêm là mình cảm thấy thế nào.

“Hôm nay mình đã ngồi xuống viết bài này và gửi đi cho mọi người. Mình cảm thấy hạnh phúc, trân trọng và ý nghĩa.”

Đôi khi mình nghĩ, một con người sẽ đi được rất xa nếu mỗi ngày họ có một câu như vậy để nói với chính mình.

Còn bạn?

Dạo gần đây bạn có nhận được một lời ghi nhận nào không?

Và nếu hôm nay bạn có thể ghi nhận bản thân một điều, dù rất nhỏ, đó sẽ là gì?

Nguyên,

Lần này mình làm khác đi.

Tháng này, mình bước vào một giai đoạn ngập ngụa trong các deadline và sự căng thẳng. Để giữ cho bản thân không bị phát điên, mình quyết định thực hiện một thử thách 30 ngày Thói Quen Nền Tảng (Keystone Habits).

(1) Tập yoga 5 phút, (2) đi bộ thiền hành 5 phút, (3) ngồi thiền 5 phút, (4) viết journal buổi sáng, (5) review ngày vào buổi tối, (6) tắt thiết bị điện tử và cool down cơ thể sau 11 giờ tối, và (7) thiền rải tâm từ dù chỉ 1 phút.

Nghe đầy tham vọng. Nhưng lần này, mình làm một việc hoàn toàn trái ngược với những gì mình từng ép bản thân trước đây. Mình tự cho phép mình hạ tiêu chuẩn xuống mức thấp nhất.

Quy tắc của mình rất đơn giản: chỉ cần làm 3 trên 7 là đủ. Và chỉ cần ở mức tối thiểu.

Và điều kỳ diệu đã xảy ra.

Cảm giác thức dậy, làm những thói quen nhỏ xíu trước khi bị cuốn vào guồng quay deadline mang lại cho mình một sự mãn nguyện sâu sắc. Thay vì phải vận dụng hết willpower để hoàn thành các thói quen, giữ cho đủ, tự chỉ trích và căng thẳng với bản thân, mình chuyển sang tâm thế nuôi dưỡng và thả lỏng hơn.

Mình không còn cảm giác bứt rứt hay tự dằn vặt khi lỡ bỏ qua một ngày. Sự bao dung đó vô tình gửi một tín hiệu an toàn đến hệ thần kinh, giúp mình thực sự thư giãn ngay giữa tâm bão công việc.

Sau hai tuần, mình nhận ra 4 điều khiến lần này khác hẳn những lần trước.

1. Mình không thể gãy chuỗi.

Nếu như định nghĩa chuỗi hồi trước là phải hoàn thành 5 thói quen liên tục mỗi ngày, hoặc chỉ 1 thói quen mỗi ngày, thì bây giờ chuỗi của mình là ngẫu nhiên 3 trên 7 thói quen một ngày.

Nó giúp mình linh hoạt với cuộc sống vốn dĩ rất nhiều biến động, thay vì ép mình thành một kẻ cuồng kỷ luật. Và mỗi ngày một tổ hợp 3 thói quen khác nhau cũng tạo ra cảm giác mới mẻ.

Điều thú vị là vì đây là các thói quen nền tảng nên chúng nâng đỡ và kết nối với nhau. Sự nâng đỡ này như một mạng lưới gia đình, người này ngã thì người kia đỡ. Nếu một thói quen rớt thì các thói quen khác đã hỗ trợ và tạo động lực để nó quay trở lại một cách tự nhiên hơn, không có cảm giác bị ép buộc.

2. Mình tự cho phép mình không hoàn hảo.

Trước đây, mình hay rơi vào cái bẫy streak. Mỗi ngày như một bài thi: đủ là thắng, thiếu một thói quen là thua. Và một khi đã “thua” một ngày, mình buông luôn cả tuần.

Lần này, mình tháo cái thước đo đó ra. Có ngày chỉ kịp tập yoga, đi bộ thiền và viết journal là đủ. Có ngày khác thì thêm được ngồi thiền và rải tâm từ. Không có cảm giác thua. Không có ngày nào “hỏng”.

3. Động lực đến từ bên trong, không phải từ một KOL nào đó.

Dưới góc độ tâm lý học, sự thay đổi nhẹ nhàng này đánh dấu một bước chuyển dịch cực kỳ quan trọng: Mình đã đưa mọi thứ về lại với động cơ nội tại.

Mình tập yoga hay ngồi thiền không phải để biểu diễn cho ai xem. Không phải vì một chuyên gia trên mạng bảo rằng phải làm thế để thành công. Không phải vì một quyển sách self-help nào hô hào về “morning routine của người thành công”. Mình làm vì tự bản thân cảm nhận được sự hữu ích của nó đối với sức khỏe thể chất và tinh thần của chính mình lúc này.

Vì biết rõ tại sao mình làm, nên mình không cảm thấy đang “phải” làm. Mình muốn được làm. Đó là một cảm giác hoàn toàn khác.

4. Mình cảm nhận được kết quả ngay trên thân thể.

Tháng này là một trong những giai đoạn deadline căng nhất từ đầu năm. Trước đây, những đợt như vậy luôn khiến mình cáu kỉnh, mất ngủ, ăn uống lung tung, tinh thần đi xuống.

Lần này, sau hai tuần, mình bất ngờ nhận ra mình vẫn ổn. Đầu vẫn sáng. Lòng vẫn nhẹ. Vẫn còn khả năng cười với chính mình khi mọi thứ rối tung.

Đó không phải phép màu. Đó là 5 phút yoga, 5 phút đi bộ, 5 phút hít thở. Là những đầu tư bé xíu vào cơ thể và tâm trí mỗi sáng, trước khi để guồng quay deadline cuốn mình đi.

Cú lật quan trọng nhất với mình là: mục tiêu của thử thách này không phải là biểu diễn một con người kỷ luật. Mục tiêu là sống ổn xuyên qua những tuần khó.

Khi đặt lại mục tiêu như vậy, mọi thứ tự nhiên dễ hơn. Mình không cần gồng. Không cần đủ tất cả. Chỉ cần làm vừa đủ để nuôi dưỡng mình qua ngày.

Và một điều thú vị xảy ra: làm ít đi, mình lại làm được lâu hơn.

Mình thực sự mong những thói quen này một ngày nào đó sẽ trở thành tự động, như đánh răng, như tắm rửa buổi sáng. Không cần ý chí. Không cần track. Chỉ là một phần của việc “là mình”.

Còn bạn?

Trong cuộc sống hiện tại, có một thói quen nào bạn đang muốn xây hay duy trì mỗi ngày không? Tại sao nó quan trọng với bạn?

Và nếu có thể làm nó ở phiên bản nhỏ nhất, đơn giản nhất, không cần áp lực bản thân, bạn sẽ làm gì?

Nguyên,

Nếu tự nhiên hôm nay, mình quyết định buông tay, không nhúng mũi vào việc này nữa, thờ ơ với việc kia một chút, thì mình sẽ cảm thấy thế nào?

Câu trả lời bật ra ngay lập tức: Khó chịu, bứt rứt và lo lắng tột độ.

Mình sẽ cảm thấy hành động buông bỏ đó hoàn toàn không phải là mình. Hoặc tệ hơn, nếu mình thực sự buông xuôi, rất có thể đó là dấu hiệu mình đang ở bờ vực của sự kiệt quệ.

Đó là lúc mình nhận ra, việc tự định nghĩa bản thân là một người “có trách nhiệm” đôi khi lại là một con dao hai lưỡi.

Mình luôn định nghĩa mình là một người rất giỏi thực thi, một kẻ luôn lăn xả. Trong những năm tháng tuổi trẻ, mình làm rất nhiều việc, học rất nhiều kỹ năng, làm 7 ngày một tuần, cày bừa để đạt mục tiêu.

Mình quen với việc định nghĩa giá trị của bản thân qua những vấn đề do chính tay mình giải quyết.

Rồi đến một lúc, mình phải bước lên vai trò quản lý và lãnh đạo. Trách nhiệm của mình lúc này không phải là tự làm mọi thứ nữa, mà là trao quyền.

Nghe thì rất bình thường, nhưng nó là một cực hình với bản thân mình.

Việc phải buông bớt công việc, giao nó cho cấp dưới hoặc những người xung quanh và chỉ ngồi nhìn họ làm thật kinh khủng.

Mình tự hỏi giá trị của mình nằm ở đâu nếu như mình không nhúng tay vào.

Để giao việc, mình bắt buộc phải học cách tin tưởng người khác. Và đây mới là gốc rễ của mọi vấn đề.

Mình nghĩ phần lớn người Việt lớn lên với một vết thương ngầm về niềm tin.

Hãy thử nhìn lại cách ba mẹ nuôi dạy chúng ta. Việc tin tưởng con cái hoàn toàn, cho phép con được tự do trải nghiệm và đặc biệt là cho phép con được làm sai là những khái niệm vô cùng xa xỉ.

Bao bọc, kiểm tra, sửa sai, lo lắng. Hiếm khi để bạn tự chịu hậu quả của lựa chọn riêng.

Thông điệp ngầm là: thế giới này không an toàn, người khác không đáng tin, và cách duy nhất để ổn là tự mình kiểm soát.

Khi trưởng thành, chúng ta mang nguyên vẹn vết thương niềm tin đó vào công việc và các mối quan hệ. Vì không được dạy cách tin tưởng cuộc đời, mình tự tạo ra một cơ chế sinh tồn: Mình phải kiểm soát mọi thứ.

Mình thấy điều này rõ nhất ở những bạn được thăng chức từ executive lên manager. Đó là lúc một cuộc Khủng hoảng bản sắc nổ ra.

Thay vì học cách buông tay để người khác có trải nghiệm của riêng họ, mình bắt đầu sa vào quản lý vi mô, soi xét từng tiểu tiết. Mình ôm đồm việc của nhân viên, sửa từng lỗi nhỏ của đồng nghiệp.

Và để biện minh cho sự kiểm soát tột độ đó, mình tự khoác lên nó một chiếc áo vô cùng mỹ miều mang tên: Tôi là người trách nhiệm.

Nhưng thực chất, đó là nỗi sợ. Sợ kết quả không như ý. Sợ mất kiểm soát. Sợ phải chứng kiến nhiệm vụ không có bàn tay của mình. Sợ bản thân không còn giá trị.

Chừng nào chúng ta chưa nhìn thấu được bản chất tương đối của khái niệm “trách nhiệm”, ta sẽ còn bị giằng xé mãi giữa ranh giới của sự cầu toàn, sự ích kỷ và sự vô trách nhiệm.

Trách nhiệm không phải là ôm đồm. Trách nhiệm là biết rõ đâu là việc của mình, và đâu không phải. Trách nhiệm đôi khi là biết lùi lại một bước, thiết lập ranh giới rõ ràng, và dũng cảm cho phép những người xung quanh được vấp ngã để tự họ lớn lên.

Hôm nay, hãy thử nhìn lại những gánh nặng bạn đang mang trên vai. Sự trách nhiệm đó thực sự đang giúp ích cho mọi người, hay nó chỉ là một lớp vỏ bọc an toàn để xoa dịu nỗi sợ mất kiểm soát bên trong bạn?

Nguyên,

Mình ghét điều đó. Ghét cái cảm giác vừa hả hê vừa tồi tệ đó. Ghét nhất là nó xảy ra đúng vào khoảng thời gian mình dành riêng để chăm sóc bản thân trước khi ngủ, phá tan hết sự tĩnh lặng mà mình đã cất công gìn giữ.

Và mình không thể dừng lại.

Nhưng sáng hôm sau, khi ngồi viết journal, mình nhận ra một điều:

Cái bản thể nóng tính, cay độc này không phải là một con quái vật. Nó là một phần con người mình.

Một phần mà mình đã cố tình giấu nhẹm đi từ năm mười tám tuổi.

Trong suốt mười mấy năm qua, mình đã học cách giấu nó đi rất giỏi. Mỗi lần nó lỡ xổng chuồng, mình lại hoảng sợ ém nó xuống thật sâu và tự cảm thấy bản thân thật tồi tệ.

Mình tưởng đó là trưởng thành. Nhưng thật ra, đó chỉ là trốn tránh.

Chúng ta rất dễ rơi vào cái bẫy của sự tích cực độc hại hay khoác lên mình những chiếc mặt nạ tâm linh.

Mình từng nhầm tưởng rằng việc gồng mình nén cơn giận, tỏ ra điềm đạm có nghĩa là mình đã tốt hơn ngày xưa, nhưng thực chất đó chỉ là sự trốn tránh thực tại.

Cái phần nóng tính đó không biến mất. Nó chỉ đang chờ.

Và 1, 2 năm gần đây, nó trỗi dậy. Mình đang học cách không đấu tranh với nó nữa mà ngồi xuống, lắng nghe nó.

Dưới góc nhìn của liệu pháp Hệ thống Gia đình, không có phần nào bên trong mình là xấu xa cả. Cái bản thể cay độc, nóng giận đó rất có thể là một phiên bản bảo vệ mình từ rất lâu rồi. Nó xù lông, nó gầm gừ, nó gây chiến, vì đó là cách duy nhất nó biết để giữ cho mình không bị tổn thương.

Nó chỉ chưa được ai ngồi xuống nói chuyện thật sự.

Mình quyết định không trốn chạy nữa. Mình ngồi xuống, đối thoại với phần tăm tối đó và nói với nó những lời từ tận đáy lòng:

Mình hỏi nó: em đang cố nói gì với mình? Em đang cảm thấy thế nào?

Và mình nói với nó những điều mình chưa bao giờ nói ra.

Không cần hoàn hảo. Không cần làm thánh.

Mình chấp nhận bản thân trọn vẹn, ôm lấy cả những điểm yếu, sự giận dữ và cái phần xù xì nhất bên trong.

Mình thừa nhận với bản thể đó rằng mình vẫn còn chút sợ hãi khi phải thả nó ra ngoài, nhưng mình cam kết sẽ không trừng phạt, không chỉ trích và không giấu giếm nó thêm một lần nào nữa.

Mình chấp nhận sự bất toàn. Chấp nhận mình là mình.

Hành trình làm hoà với những phần xù xì bên trong không phải là xóa bỏ chúng. Học cách sống, lắng nghe và làm việc cùng các phiên bản bóng tối bên trong chính là bước đầu tiên trong việc làm hòa và thống hợp con người mình.

Bạn có phần nào bên trong mình mà đã rất lâu rồi bạn không để nó lên tiếng không? Nếu ngay lúc này bạn có thể ngồi xuống bên cạnh phần đó, bạn sẽ nói gì với nó?

Nguyên,

Một mặt, tâm trí mình cứ quẩn quanh với những thất bại, những bài học và tổn thương từ quá khứ. Mặt khác, mình lại phải nghĩ quá nhiều về tương lai, về deadline, sự nghiệp, tài chính, gia đình và những ước mơ.

Và rồi, cái hiện tại ở ngay đây cứ thế trôi đi. Mọi thứ xung quanh vẫn đang nhảy múa tưng bừng, nhưng mình lại không biết cách hưởng thụ.

Nó như thể crush của mình đang ngồi ngay trước mặt, bao điều đẹp đẽ đang diễn ra ngay lúc này, nhưng mình lại lảng tránh và bỏ lỡ mất sự rung động mãnh liệt của sự sống, chỉ vì mải đau khổ cho chuyện hôm qua và lo âu cho ngày mai.

Mình nghĩ đây là cái khó của tuổi 30. Không phải thiếu kinh nghiệm như hồi 20. Không phải thiếu năng lượng. Mà là mang quá nhiều thứ.

Phía sau là đủ thứ đã xảy ra, đủ thứ để sợ lặp lại. Phía trước là đủ thứ cần làm, cần đạt, cần quyết định. Và ở giữa, có một khoảnh khắc đang sống mà mình liên tục bỏ lỡ.

Mình hay nghĩ về một đứa trẻ 10 tuổi. Cái cách nó chơi, cái cách nó cười, cái cách nó hoàn toàn ở trong trò chơi đó mà không có gì kéo nó ra. Không phải vì cuộc đời nó đơn giản hơn. Mà vì nó chưa có đủ quá khứ để ám ảnh, và chưa hình dung được tương lai đủ rõ để lo. Nó chỉ có lúc này.

Người già cũng vậy, nhưng theo chiều ngược lại. Họ đã buông quá khứ vì không còn gì để thay đổi nữa. Họ không còn lo tương lai theo cái cách mình đang lo. Và trong khoảng trống đó, họ lại sống trọn vẹn theo một cách rất lạ.

Còn mình, đang ở giữa hai chiều đó.

Điều mình nhận ra là bản thân cái hiện tại không thay đổi. Nó vẫn là nó khi mình 10 tuổi, 18 tuổi, 30 tuổi và sẽ vẫn vậy khi mình 70.

Chỉ có con người mình là thay đổi. Mình mang theo những tổn thương, nỗi sợ, niềm tin, góc nhìn, những định kiến và áp lực của tuổi ba mươi để đắp lên cái khoảng không của hiện tại.

Cái sợ từ những thất bại cũ, nó có lý do của nó. Những áp lực về tương lai cũng vậy. Mình không đang nói là phủ nhận hay gạt chúng đi. Mình đang nói rằng khi chúng chiếm toàn bộ không gian bên trong, mình mất đi khả năng thực sự sống lúc này. Mất đi khả năng hành động từ sự rõ ràng thay vì từ nỗi sợ.

Và cuộc sống thì đang xảy ra, ngay lúc này, không chờ mình xử lý xong quá khứ, không chờ mình an tâm về tương lai.

Mình hoàn toàn có quyền lựa chọn cách mình sống và cảm nhận hiện tại. Khi buông được quá khứ và tương lai xuống để thực sự chạm vào khoảnh khắc này, mình chạm đến một cảm giác rất đẹp.

Đó là tình yêu. Tình yêu thuần khiết với cuộc đời, với người đồng hành trước mặt, và với chính linh hồn bên trong mình. Mình học cách chấp nhận bản thân trọn vẹn, không chối bỏ, không chỉ trích và không lo lắng về bất cứ điều gì nữa.

Tình yêu đó vô cùng thuần khiết. Khi mình sống trọn vẹn với cái tình yêu đó, mọi thứ đều có thể xảy ra. Everything is possible.

Thất bại chắc chắn vẫn sẽ đến. Nhưng khi mình hiện diện trọn vẹn bằng sức mạnh của tình yêu, mình biết mình sẽ có đủ nội lực để đón nhận và đi xuyên qua nó một cách bình an. Mình không còn cảm thấy mệt mỏi, hoang mang hay sợ hãi triền miên nữa.

Cuộc sống đang nhảy múa ngay lúc này. Và hôm nay, mình chọn khiêu vũ cùng nó.

Còn bạn, bạn có đang bị giằng xé giữa quá khứ và tương lai không? Nếu chỉ còn một ngày để sống trọn vẹn, bạn có sẵn sàng buông hết xuống tất cả nỗi lo sợ để trọn vẹn với hôm nay không?

Nguyên,

Khuôn mặt người cha thất thần.

Tối qua, khoảnh khắc đó trong phim Captain Fantastic đánh vào tâm trí mình rất mạnh.

Đó là cái khoảnh khắc đó của một người cha luôn hoàn hảo, luôn không sợ mọi thứ, thông minh, giỏi giang, bản lĩnh, chợt nhận ra rằng, chính sự cực đoan và bảo thủ của mình có thể đã giết chết con mình.

Nó đánh sâu vào một nỗi sợ sâu bên trong con người mình.

Đó là khao khát trở thành một người cha hoàn hảo. Mình luôn muốn bản thân phải thật sẵn sàng, phải có tài chính vững vàng, phải không có tì vết nào để cùng con trải qua một cuộc sống thú vị.

Mình sợ làm sai. Mình sợ con mình sẽ nghèo, sẽ đói, sẽ khổ. Mình sợ những tổn thương mình vô tình gây ra sẽ làm con oán trách.

Mình hít thở và chợt gọi tên được, đó là nỗi sợ của tổ tiên và gia tộc. Của cha, của mẹ, của những người mình thương.

Có lẽ vì vậy mà cho đến giờ, mình vẫn chưa sẵn sàng có con.

Nhưng những khoảnh khắc trong phim đã xét nát lòng mình.

Khoảnh khắc người cha phải xa rời con mình, đối diện với một sự thật rằng sáu đứa con yêu thương của mình có thể sẽ không thuộc quyền nuôi nấng của mình nữa.

Khoảnh khắc sáu đứa trẻ từ chối sống trong nhung lụa với người ông ngoại giàu sụ, chỉ khăng khăng đòi quay về bên người cha khắc nghiệt và đầy lỗi lầm của chúng, mình đã bừng tỉnh.

Sự hoàn hảo là kẻ giết chết tất cả sự sống tự nhiên của loài người.

Suốt hai tháng qua, mỗi ngày trôi qua là một ngày mình phải chật vật bóc tách từng lớp củ hành của sự hoàn hảo. Mình giống như một con rắn đang oằn mình lột đi lớp xác cũ.

Có những ngày thật sự ngột ngạt và đầy hoài nghi. Mình sợ hãi ánh mắt phán xét của người đời khi họ nhìn thấy những phần thô kệch, bình thường và tiêu cực bên trong mình.

Nhưng mình nhận ra, mình đang trên một hành trình quá tuyệt vời, quá tự do.

Đến một ngày không xa trong năm nay, mình có thể tự tin là bất cứ ai mình muốn, làm bất cứ thứ gì mình thích, nói bất cứ thứ gì mình cảm thấy thật nhất bên trong mà không sợ một sự phán xét hay đánh giá nào nữa, đặc biệt là với chính bản thân mình.

Khi mình thuận nhiên, không để những tiêu chuẩn mà người đời xây dựng lên cho mình, không để những câu lệnh “tôi phải” của chính mình tự áp lực lên bản thân nữa, việc gì đến ta cũng sẽ đón nhận hết, chẳng còn lo lắng, suy nghĩ, cân đo đong đếm.

Đó là khi mình đã chấp nhận trọn vẹn con người đã toàn vẹn bên trong và yêu thương nó vô điều kiện dù nó có xấu tốt thế nào.

Xấu và tốt là tư duy lưỡng nguyên kỳ thị do con người tạo ra và học được.

Mình không muốn con mình phải mang vác cái gene phải cố tỏ ra hoàn hảo, sợ sai, sợ gây tổn thương cho người khác nữa.

Mình muốn truyền cho con tình yêu thương, sự dũng cảm dám lựa chọn, dám làm sai, dám chịu trách nhiệm và theo đuổi điều mình muốn mà không đổ lỗi cho bất kỳ ai.

Thiên nhiên không hề hoàn hảo. Vũ trụ này chẳng hoàn hảo. Và ta là một hạt cát trong thiên hà chẳng hoàn hảo này.

Ý niệm hoàn hảo, không có gì sai, và mọi thứ phải đi đúng quỹ đạo, hệ thống là một sáng tạo ngờ nghệch, ngốc nghếch của loài người.

Càng gồng gánh sự hoàn mỹ, ta sẽ càng mệt.

Mình sẽ không cố trở thành một người cha hoàn hảo, một người chồng, người con, người thầy, người coach hoàn hảo.

Mình sẽ buông bớt dần tất cả và phó thác cho niềm tin rằng:

Khi mình có một mong muốn kết nối sâu thẳm từ bên trong, mình đưa ra một lựa chọn và quyết định, sống trọn vẹn với nó, chấp nhận tất cả khía cạnh của nó. Sau đó, ta phản tư và nhìn lại, ta sẽ thấy rằng, ta đã sống một cuộc đời vô cùng hạnh phúc và ý nghĩa.

Không bùn sẽ chẳng bao giờ không có sen.

Hãy luôn chấp nhận mình vô điều kiện, bạn nhé. Mình tin rằng bạn đã và đang rất nỗ lực và cố gắng mỗi ngày rồi.

Nguyên,

Mình từng hỏi ba mình, nếu được sống lại tuổi trẻ, ba sẽ làm gì khác đi? Ba nói, ba sẽ không nghe theo người khác nhiều quá, mà cần có quan điểm và chính kiến của mình.

Gần 10 năm qua, và ngay cả hôm nay, cái phần con người pleasing others (cố làm hài lòng người khác) nó vẫn vậy, vẫn sợ conflict, muốn hài hòa mọi thứ, sợ người ta thấy sự xấu xí, thô kệch của mình.

Mình từng nghĩ và từng tin rằng mình là một người sống độc lập, tự lập, không phụ thuộc vào ai. Sống xa gia đình, không ngửa tay xin tiền ai. Tự xây dựng sự nghiệp, tự khởi nghiệp, và có lối đi riêng.

Nhưng không, tất cả đều là những hình thức né tránh và phòng vệ. Vì mình ghét mâu thuẫn, không muốn tranh cãi, nên mình chọn đi một mình. Vì nếu mình trong một mối quan hệ với người khác, mình sẽ cố gắng làm hài lòng họ, cố gắng giữ hoà khí và khi nó vượt ngưỡng của mình thì mình nổi điên hoặc lại chạy trốn.

Mình không thể nói lên quan điểm của mình một cách vững vàng, bình tĩnh và giao tiếp một cách thuyết phục, khéo léo. Mình không thể vừa làm hài lòng bản thân và làm hài lòng người khác.

Khi một ai đó quá vô lý, áp đặt, và không biết lắng nghe và dung hoà, mình bật một trong hai mode: cố chiều theo ý họ hoặc hoá Hulk xanh.

Vì hậu quả của Hulk xanh quá kinh khủng và quá xấu xí nên mình đã chọn chiều theo ý họ, từ gia đình, người yêu thương và những mối quan hệ làm việc.

But not anymore. Mình không thể để nó tiếp diễn như vậy nữa.

Mình học cách làm việc với những cảm xúc mạnh cường độ cao mỗi ngày một chút, với tự thân hoặc với coach. Học cách nói ra quan điểm của mình một cách rõ ràng. Nói không với những gì mình không đồng ý.

Và quan trọng hơn là phải biết rất rõ điều mình muốn là gì. Tại sao mình muốn nó? Nguồn gốc và hạt giống của cái muốn này là gì?

Đi sâu hơn nữa thì: Ai đang là người muốn điều này. Ai ở đây là “con người” mà mình muốn trở thành hoặc con người mà mình đang là.

Từng ngày từng chút. Vẫn còn một chặng đường dài, và mình ghi nhận sự nỗ lực, cố gắng của bản thân mỗi ngày.

Bạn có cảm thấy bạn đang chiều lòng một ai đó vì bạn không muốn làm họ phật lòng hoặc vì sợ mâu thuẫn không? Nếu được chọn một cách để xả ra hết tất cả những điều dồn nén bên trong bạn muốn làm gì?

Nguyên,

Đó là việc mình rất hay chửi thề.

Có những khoảnh khắc, cách duy nhất để mình không phát điên là chửi thề. Và có những lúc, khi mình được văng tục với bạn bè, đó là lúc mình cảm thấy thật nhất.

Mình biết độc giả, khán giả và học viên sẽ dị ứng với điều đó. Mình sợ bị phán xét. Mình khoác lên người một chiếc mặt nạ thanh cao, điềm đạm và không tì vết để phục vụ cho cái gọi là thương hiệu cá nhân.

Những công việc mang tính đạo đức cao luôn đòi hỏi một hình ảnh điềm đạm, thanh cao và nói năng chuẩn mực.

Sự thật là, mình từng vô cùng sợ hãi. Mình sợ rớt mất cái mác chuyên gia, sợ mất hình tượng, sợ học viên đánh giá. Mình cẩn trọng rào trước đón sau từng câu chữ để giữ cho vỏ bọc thương hiệu cá nhân luôn sạch sẽ không tì vết.

Nhưng đến bây giờ nhìn lại, mình thấy việc cố tỏ ra hoàn hảo (flawless) đó thực sự rất vớ vẩn và dị hợm.

Việc cố gắng nhét một tâm hồn đầy hỉ nộ ái ố vào một chiếc khuôn đạo mạo là một sự tra tấn và ngày một chỉ làm mình khủng hoảng căn tính ở bên trong.

Gần đây, khi phải làm việc với những cảm xúc cường độ mạnh bên trong như tức giận, uất ức hay căng thẳng, mình bắt đầu cho phép bản thân chửi thề văng tục mỗi khi viết nhật ký hoặc làm việc với coach.

Mình không cổ xúy việc chửi thề vô tội vạ. Nhưng đối với mình lúc này, việc văng tục để xả rác cảm xúc là một hành động hết sức bình thường và vô cùng lành mạnh.

Đó là tiếng nói của những phiên bản đã bị dồn nén bên trong quá lâu. Là tiếng thét của một con người phải gánh vác những vai diễn đầy áp lực.

Khi mình cho phép bản thân được chửi thề và xả hết sự bực dọc ra ngoài, mình bắt đầu nhận biết mọi thứ rõ ràng hơn rất nhiều. Mình nhìn thấu đâu là những thứ mình thực sự ghét, đâu là những điều mình căm phẫn, và đâu là những giới hạn mình tuyệt đối không muốn người khác bước qua.

Những từ ngữ tục tĩu đó giống như một nhát dao rạch toạc sự lịch sự giả tạo. Khi mình dám xả ra những từ ngữ “khó nghe” nhất, đứa kiểm duyệt bên trong phải câm lặng.

Mình không còn phải đánh tráo khái niệm hay dùng từ ngữ hoa mỹ để che đậy sự khó chịu của chính mình nữa.

Và khi sự dồn nén được xả bỏ trọn vẹn, tâm trí mình mới thực sự có khoảng trống để nhìn lại những khó khăn hiện tại.

Trước đây, để làm hài lòng người khác và giữ hình ảnh đẹp, mình nén toàn bộ sự khó chịu đó vào trong. Mình chấp nhận nhường nhịn, chịu thiệt và bỏ qua nhu cầu của chính mình. Sự kìm nén đó sinh ra những tư duy và hành vi vô thức tự làm khổ chính mình.

Giờ đây, khi ngồi xuống đối diện với những áp lực, với sự bầm dập của hành trình phát triển mà mình đang theo đuổi, mình có thể tự vỗ vai bản thân như một người bạn thân và cười khẩy: Kệ mẹ nó đi.

“Chẳng phải mày luôn khao khát được học, được phát triển và được sống thật hay sao? Giờ cầu được ước thấy rồi, cày bầm dập rồi thì cất tiếng than vãn làm gì nữa. Mọi thứ chỉ là trải nghiệm thôi. Kệ mẹ nó đi.”

Cảm giác được làm một người dẫn đường trần trụi, có sẹo, có góc khuất và “fucking authentic” thực sự rất đã. Mình thà làm một con người thật với những cảm xúc thô ráp, còn hơn làm một bậc thầy giả tạo ngồi trên đỉnh cao của sự hoàn hảo.

Hôm nay, có chiếc mặt nạ nào đang làm bạn ngộp thở mà bạn chỉ muốn vứt bỏ và chửi thề một tiếng cho nhẹ lòng không?

Dù là chuyên gia coaching, tâm lý, người thầy, KOL, hay bất cứ từ ngữ nào người đời miêu tả về mình, và mình phải mô tả về bản thân để họ hiểu mình làm gì, mình cũng chỉ là một con người bình thường như bao người.

Mình cũng có những lúc mệt mỏi rã rời, căng thẳng và stress tột độ, ốm cảm, cáu giận, sân si, kiểm soát, áp đặt…vân vân.

Trong vai trò của một người dẫn đường hay một người làm nghề chữa lành, chúng ta rất dễ tự trói mình vào một áp lực vô hình. Đó là áp lực phải luôn vững chãi, luôn hoàn hảo để làm chỗ dựa cho người khác.

Nhưng sự thật là khi càng cố gồng mình khoác lên chiếc áo biểu diễn đó, chúng ta càng lún sâu vào một cái tôi giả tạo và dần quên mất con người thật của chính mình là ai.

Mình nhận ra rằng, sự kết nối quan trọng nhất không phải là sự đồng cảm từ người đối diện, mà là sự kết nối giữa mình với chính mình.

Khi mình quyết định trút bỏ vai diễn hoàn hảo, bước đầu tiên chính là quay về tự kết nối và chữa lành cho bản thân. Nếu chúng ta cứ bám víu vào một mối quan hệ, kỳ vọng người khác phải thấu hiểu sự yếu đuối của mình, thì khi sự đồng cảm đó không đến, ta sẽ chỉ càng thêm tổn thương và đau khổ.

Nhưng khi ta dám dũng cảm chấp nhận trọn vẹn bản thân mình, chất lượng các mối quan hệ xung quanh tự động trở nên lành mạnh và gắn kết hơn rất nhiều.

Có dũng khí để không hoàn hảo hoàn toàn không phải là sự buông xuôi. Điểm khác biệt của một người dẫn đường không nằm ở việc họ không bao giờ gục ngã. Nó nằm ở chỗ mình chịu khó làm việc sâu sắc với bản thân, biết chấp nhận sự bất toàn và không ngừng vươn lên hướng tới cuộc sống và con người mà mình mong muốn.

Chỉ khi mình cho phép bản thân được làm một con người bình thường, mình mới thực sự mở ra không gian an toàn để người khác cũng được làm điều tương tự.

Chỉ khi ta cho phép người khác thấy sự bất toàn của mình, cho phép người khác quan tâm, đồng cảm với mình, thì người khác cũng mở lòng hơn để mình được quan tâm, chăm sóc và đồng cảm với con người thật nhất của họ.

Hôm nay, có chiếc mặt nạ hoàn hảo nào bạn đang cố gồng gánh mà khao khát được buông xuống để trở về làm một người bình thường không?

Cảm giác khó chịu nhất là khi bạn nhìn mọi thứ không diễn ra theo đúng ý mình, nhưng lại phải chọn cách không can thiệp.

Tối qua, khi ngồi trước màn hình máy tính dự buổi thuyết trình online của nhóm, mình đã trải qua chính xác cảm giác đó.

Khi phần trình bày bắt đầu đi chệch khỏi những tiêu chuẩn và kịch bản mà mình vạch ra, tâm trí mình lập tức bồn chồn. Những nhận xét không hài lòng từ người nghe bắt đầu xuất hiện.

Ngay lúc đó, chân mình lạnh toát, đầu nhức bưng bưng và người mệt lả đi. Trước đó, người mình cũng lả mệt từ những đêm thức khuya cày deadline.

Mình cảm nhận rõ từng đợt cortisol đang bơm đầy huyết quản. Mình sợ sự phán xét của lớp khác. Mình sợ người ta sẽ định nghĩa giá trị con người mình thông qua buổi thuyết trình này.

Mình rất muốn can thiệp để giành lại quyền kiểm soát, nhưng mình không thể. Mình chỉ biết nhắm mắt lại, hít thở và cố gắng ngồi im quan sát.

Trớ trêu thay, chủ đề nhóm mình thuyết trình lại là Chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế. Ngồi nghe các triệu chứng, mình chợt nhận ra bản thân cũng có một vài biểu hiện tương tự trong đó.

Mình không đồng hóa bản thân với những người đang thực sự vật lộn với bệnh lý này, nhưng cái thói quen muốn kiểm soát mọi thứ, sự ám ảnh áp đặt ý muốn của mình lên người khác quả thực rất quen thuộc.

Tại sao mình không thể bình an, thả lỏng và chấp nhận rằng mọi thứ không phải lúc nào cũng diễn ra đúng như ý mình?

Nhiều cuốn sách khuyên chúng ta hãy buông bỏ sự dính mắc để tìm thấy sự nhẹ nhõm ngay lập tức. Nhưng mình sẽ thú thật một điều.

Khoảnh khắc mình nén lại cơn giận, không can thiệp vào bài làm của nhóm, nó hoàn toàn không mang lại một sự giải thoát nào cả. Nó là một sự chịu đựng đầy uất ức.

Bên trong mình, phần con người dính mắc vào kết quả, muốn kiểm soát mọi thứ theo ý mình vẫn còn quá lớn. Khi bị tước đoạt quyền can thiệp, nó vùng vằng và tức tối.

Mình nhận ra việc ép bản thân phải suy nghĩ tích cực ngay lúc đó là một sự dối trá. Mình chỉ đơn giản là ngồi đó, né tránh việc phản ứng ra bên ngoài, quan sát sự khó chịu của chính mình, khi nào mệt quá thì nhắm mắt lại, hít thở, thả lỏng.

Hành trình học cách buông bớt sự mong cầu, ngừng ép mọi thứ phải hoàn hảo theo ý mình và thôi áp đặt người khác chưa bao giờ là dễ dàng. Nó bắt đầu bằng việc dũng cảm thừa nhận những cảm xúc khó chịu nhất.

Mình vẫn ghi nhận sự tiến bộ của bản thân ở lần này là đã buông bớt những sự kiểm soát, cho phép những sự không hoàn hảo xuất hiện, và học cách quan sát bản thân khi nó đến.

Mình đang học cách nuôi dưỡng phần bình an bên trong lớn dần lên, không phải để tiêu diệt phần dính mắc, mà để đủ vững chãi ngồi lại thấu hiểu nó và giúp nó buông tay từ từ.

Gần đây, có kết quả nào đang nằm ngoài tầm kiểm soát khiến bạn phải gồng mình chịu đựng trong sự khó chịu không?

Nguyên,

P/s: Chúc bạn có kỳ nghỉ lễ vui vẻ. Mình sẽ quay lại vào ngày 4/5.

Cảm giác chán nản này rất quen thuộc. Nó y hệt như sự uất ức và mệt mỏi mỗi khi mình phải gồng gánh vị trí nhóm trưởng trong các dự án. Hay cảm giác phải đến lớp dạy nhưng không còn một tí lửa nào. Mình luôn bị ám ảnh bởi những nỗi sợ cũ.

Sợ điểm không tốt. Sợ bị người khác nhận xét. Sợ bản thân bị dằn vặt là làm việc thiếu trách nhiệm. Lúc nào mình cũng phải chắc chắn mọi thứ đi đúng hướng một cách hoàn hảo nhất.

Và mình nhận ra, sự chán nản này không đến từ bản thân việc viết lách hay sự nỗ lực. Nó đến từ áp lực của sự biểu diễn. Đến từ việc ép bản thân vào một cái khuôn nhất định.

Nó rất tinh vi. Sự biểu diễn mang lại sự công nhận. Sự ép bản thân vào một cái khuôn giúp tiết kiệm sự suy nghĩ.

Mình ghét cảm giác bị ép buộc phải lặp đi lặp lại một hình ảnh hoàn hảo. Mình mệt mỏi khi phải liên tục trình diễn một hình mẫu chuyên gia hay một người dẫn dắt không bao giờ mắc lỗi. Khi kết quả và điểm số trở thành thước đo duy nhất, mọi thứ mình làm đều mất đi sự thảnh thơi và niềm vui nguyên bản.

Mình ghét phải tuân thủ theo một form, một khuôn mẫu, một cách làm việc nhất định. Nó phả huỷ đi sự tự do sáng tạo và niềm vui thuần khiết.

Sau khi ngồi làm việc với bản thân, mình biết mình vẫn rất rất yêu việc viết và mình rất cần đến nó. Mình chỉ cần lấy lại quyền tự quyết cho chính mình. Mình chỉ không cần phải đáp ứng kỳ vọng và mong muốn của bất kỳ ai, ngay cả bản thân mình.

Mỗi ngày, mình sẽ chỉ cần ngồi xuống đúng mười phút. Không cần tạo ra một kiệt tác, không cần cấu trúc hoàn hảo, không cần trình diễn cho ai xem. Mình chỉ cần ghi chép lại những gì đang diễn ra, không cần cố gắng sáng tạo nên những thứ to tát.

Chỉ cần hiện diện một cách chân thật nhất. Chấp nhận rằng mình là một con người đầy thiếu sót, xù xì và không hoàn hảo. Việc lột bỏ chiếc mặt nạ biểu diễn chính là cách duy nhất để bảo vệ tình yêu với những gì mình làm. Và cũng là cách để các thân chủ của mình có thể thoải mái gỡ bỏ những sự gồng gánh mà họ đã và đang phải mang vác quá lâu.

Hôm nay, bạn có sẵn sàng trút bỏ gánh nặng biểu diễn để được làm một con người hoàn toàn không có gì để chứng minh không?

Chúng ta đều biết rất rõ điều gì tạo ra hạnh phúc và điều gì gây nên khổ đau. Nếu tìm hiểu chút ít về cơ thể mình, hẳn đều biết oxytocin và serotonin là những chất hóa học tuyệt vời giúp chúng ta cảm thấy bình an và kết nối.

Nhưng nhìn lại cuộc sống và lịch trình của mình, mình chỉ biết lắc đầu.

Thay vì chọn những hoạt động sản sinh ra các hormone hạnh phúc đó, mình lại thường xuyên đâm đầu vào những chuỗi ngày chạy deadline ngập ngụa, ép cơ thể thức khuya, họp nhóm đến nửa đêm và liên tục tự đẩy bản thân vào trạng thái lo âu.

Hệ quả là cơ thể ngập trong cortisol và adrenaline. Đó là những hormone sinh ra để giúp tổ tiên chúng ta bỏ chạy khỏi thú dữ trong các tình huống sinh tử. Khi những chất này bị duy trì ở mức độ cao và liên tục vì những áp lực vô hình, chúng tấn công hệ miễn dịch, gây ốm đau và vắt kiệt sức lực của mình.

Tại sao biết rõ là độc hại mà mình vẫn chọn? Tại sao mình không chọn sống bình an mà lại phải tự tra tấn cơ thể và hành xác cảm xúc của mình như vậy?

Sau cùng, mình nhận ra chẳng ai kề dao vào cổ bắt mình phải làm việc đến mức này. Chẳng ai ép mình phải gánh vác mọi quyết định. Tất cả đều là lựa chọn của chính mình.

Tất cả đều nằm sâu thẳm trong hệ điều hành bên trong não của chúng ta, sâu trong những niềm tin thế này mới đúng, thế kia là sai. Chúng ta vô thức tin rằng phải vất vả, phải căng thẳng thì mới chứng minh được giá trị bản thân.

Nhưng sự thật là vạn vật đều có nhịp điệu tương tức. Cây cần nắng và nước, nhưng quá nhiều nắng hay quá nhiều nước đều làm cây héo mòn. Con người cũng vậy, thiếu đi sự thuận tự nhiên, đau khổ là điều tất yếu.

Càng đòi hỏi, mong cầu mọi thứ phải đúng như ý mình, càng định nghĩa bản thân bởi những kết quả bên ngoài, chúng ta sẽ càng đau khổ.

Chấp nhận, thư giãn, và hành động buông mong cầu.

Chỉ có bạn mới tự giải thoát được cho chính mình.

Muốn hạnh phúc thì phải dũng cảm chọn hạnh phúc. Muốn bình an thì phải kiên quyết chọn bình an. Hít thở sâu và buông bớt những bám chấp, những kỳ vọng khắc nghiệt tự đặt ra.

Bạn có đang tự đưa mình vào một cuộc hành xác vô hình nào đó chỉ vì những niềm tin mình cho là đúng không?

Bên trong mình những tiếng nói tự trách và sự giận dữ lại trồi lên.

“Nhà bao việc.”

“Sao bị bao nhiêu lần mà không chừa?”

“Do mày thức khuya đó.”

Tụi nó chỉ đợi có cơ hội để phán xét và chỉ trích mình.

Mình tắt Youtube. Bật app khoá ứng dụng. Mở app hít thở. Hít một hơi thật sâu, mình nhắm mắt, hít thở và thả lỏng tâm trí trong 3 phút.

Mình tìm lại mình.

Mấy hôm nay mình lại rơi vào trạng thái ưu tiên deadline, ngủ trễ, thiếu ngủ, gồng gánh trách nhiệm nhóm và chạy theo những tiêu chuẩn đánh giá từ thế giới bên ngoài.

Nó khiến đầu óc mình trở nên mù mịt vào buổi sáng và khả năng kiểm soát tự thân giảm sút.

Mình biết nó không tốt một chút nào.

Một thông điệp chợt lóe lên trong đầu mình: Nếu mình luôn ưu tiên người khác, mình sẽ không bao giờ có thời gian để ưu tiên cho chính bản thân.

Đó là một trong những dấu hiệu sớm nhất của sự rạn nứt tâm lý bên trong.

Đó là khi bạn cảm thấy bản thân mình không đủ quan trọng bằng những gì đang diễn ra ở ngoài kia.

Chúng ta luôn miệng nói về khao khát tự do. Chúng ta sẵn sàng nỗ lực đấu tranh cho những điều lớn lao để làm chủ cuộc đời mình như quyền tự do, quyền độc lập.

Vậy mà, trớ trêu thay, chúng ta lại không biết cách đấu tranh cho chính cuộc sống hàng ngày của mình.

Quyền được có một buổi sáng thảnh thơi. Quyền được ngủ trọn vẹn tám tiếng. Quyền được làm công việc mình yêu thích. Quyền được dành trọn buổi tối bên gia đình. Quyền được dõng dạc nói: “Không, tôi không làm việc sau 5 giờ chiều.”

Tất cả những đặc quyền cơ bản đó để bảo vệ sự bình an, chúng ta lại tự nguyện vứt sang một bên vì áp lực từ bên ngoài.

Khi hệ thần kinh bị vắt kiệt bởi sự bận rộn, chúng ta trao luôn quyền tự quyết cho các nền tảng mạng xã hội hoặc các hình thức vay mượn năng lượng từ bên ngoài. Chúng ta không thể ngủ mà không chạm vào điện thoại.

Vừa bật dậy là tay tự động chạm vào màn hình.

Chúng ta kiệt sức đến mức chỉ hở ra một chút là lại tìm đến những đoạn video ngắn, lướt vô định như một liều thuốc tê để trốn chạy sự mệt mỏi hiện tại.

Có bao giờ bạn dừng lại và hỏi:

Chúng ta đang thực sự sống vì điều gì? Tại sao chúng ta lại tự tước đi những quyền tự do nhỏ bé nhất, để rồi mãi vẫn chưa có được cuộc sống mà mình mong muốn?

Nguyên,

Câu hỏi trêu chọc của bạn gái mình giữa rạp chiếu phim làm mình sững người. Khá buồn cười, nhưng xen lẫn một sự xấu hổ tột độ.

Chuyện là tối thứ Bảy tuần trước đó, mình và gia đình bạn gái cùng nhau đi xem phim “Hẹn em ngày nhật thực”. Phim thực sự rất hay, cốt truyện và nhân vật đẩy cảm xúc tới nơi, khiến mình thấy chạm và rơi nước mắt mấy lần.

Khổ nỗi là mình lại ngồi ngay cạnh cậu em trai của bạn gái.

Thế là bản năng giữ thể diện tự động bật lên. Mình lén lau nước mắt, cố gắng gồng mình giữ một nét mặt bình thản nhất có thể để không lộ ra là mình đang khóc.

Mình không muốn cậu em trai thấy hình ảnh một người đàn ông yếu đuối hay ủy mị.

Và thế là mình bị bạn gái “bắt quả tang”.

Câu nói của cô ấy khiến mình chột dạ tự hỏi: Tại sao mình phải giấu nhỉ?

Mình là một người làm nghề Khai vấn và luôn nói thân chủ mình ngồi với cảm xúc và chân thật với chính mình.

Mình vẫn luôn nói, luôn viết và luôn chia sẻ về triết lý của Brené Brown. Mình ra rả nói rằng sự tổn thương (Vulnerability) không phải là yếu đuối, nó chính là thước đo lớn nhất của lòng can đảm. Mình luôn khuyên người khác gỡ bỏ vỏ bọc hoàn hảo để sống thật với cảm xúc.

Vậy mà khi đụng chuyện thực tế, thói quen “Quản lý ấn tượng” (của Goffman) để giữ hình ảnh một người đàn ông vững chãi vẫn tự động kích hoạt.

Sự mâu thuẫn giữa những gì mình “biết” trong đầu và những gì mình thực sự “sống” trong đời thực đôi khi vẫn còn một khoảng cách quá xa.

Việc thực hành những gì mình học quả thật không dễ dàng chút nào. Những lớp vỏ bọc an toàn đã ăn sâu vào tiềm thức khiến mình luôn phản xạ bằng cách giấu nhẹm đi con người thật để tránh ánh nhìn phán xét của người khác.

Nhưng có lẽ, việc mình dám ngồi đây, bóc trần sự ngốc nghếch và mâu thuẫn này ra để kể lại với bạn, cũng là một cách để mình đang thực hành sự dũng cảm đó rồi.

Hôm nay của bạn thế nào? Bạn có khoảnh khắc nào định sống thật với cảm xúc nhưng rồi lại vội vã giấu đi vì sợ ánh nhìn của người khác không?

Nguyên,

Đáng lẽ ra mình đã dậy sớm hơn, nhưng lúc 5h sáng, hai chú mèo cưng quậy phá làm mình tỉnh giấc. Cơ thể mệt mỏi cộng thêm cơn ngái ngủ, mình quyết định tắt luôn báo thức và ngủ một mạch đến gần 8h.

Dù lúc tỉnh dậy cơ thể rất khỏe khoắn và mình vẫn hoàn thành trọn vẹn Morning Routine để bắt đầu ngày mới, nhưng từ sâu bên trong, một giọng nói quen thuộc lại vang lên văng vẳng: “Sao cứ ngủ muộn dậy muộn hoài vậy? Tại sao mình không thể tự duy trì thói quen dậy sớm được?”.

Mình nhớ lại những khoảng thời gian trước đây. Khi có PT (huấn luyện viên cá nhân), khi tham gia một lớp học, hay có một cộng đồng giám sát, mình có thể dễ dàng thức dậy từ 4h sáng. Mình làm rất xuất sắc.

Nhưng cứ hễ chỉ có một mình với lời tự hứa, mình lại thất bại. Và như một thói quen, mình tự kết án bản thân: “Đơn giản là do mình chưa thật sự quyết tâm thôi. Mình thật cùi bắp.”.

Nhưng sáng nay, khi ngồi xuống viết journal và bóc tách cảm xúc, mình nhận ra một sự thật khiến mình giật mình: Đó hoàn toàn không phải là do mình thiếu ý chí.

Trong tâm lý học, có một nhóm người được gọi là “Obliger” (Người đáp ứng kỳ vọng). Đặc điểm cốt lõi của nhóm này là: Chúng ta rất dễ dàng đáp ứng những kỳ vọng từ bên ngoài (như lịch hẹn với sếp, deadline của bài tập nhóm, hay lời hứa với PT), nhưng lại gặp khó khăn cực lớn trong việc đáp ứng những kỳ vọng từ bên trong (như lời hứa sẽ đi ngủ sớm, dậy sớm, tự học cho chính mình).

Việc mình không thể tự dậy sớm nếu không có lớp học hay PT không phải là một sự yếu kém đáng xấu hổ. Nó chỉ là một “tính năng” của hệ thống tâm lý bên trong mình.

Chúng ta thường mắc kẹt trong cái bẫy của sự quy gán nội tại (internal attribution): hễ làm không được là lập tức đổ lỗi cho bản chất con người mình là lười biếng, thiếu ý chí.

Mình cố dùng sức mạnh ý chí để ép uổng bản thân thay đổi bản tính, để rồi khi năng lượng cạn kiệt, mình lại buông xuôi và dằn vặt.

Sáng nay, khi gọi tên được điều này, mình nhẹ đi rất nhiều. Mình nhận ra, cách tốt nhất không phải là chống lại bản tính, mà là thấu hiểu nó.

Nếu mình biết bản thân hoạt động tốt nhất khi có “trách nhiệm với bên ngoài”, mình có thể dùng chính điểm yếu đó làm đòn bẩy: buộc những mong muốn nội tại của mình vào một cam kết ngoại tại.

Ví dụ, đợt vừa rồi mình muốn giảm bớt screen time (thời gian sử dụng điện thoại), mình đã block các apps, website trong cài đặt screen time của mình và nhờ bạn mình đặt mật khẩu mà mình không biết nó là gì.

Còn bạn thì sao? Đã bao giờ bạn nhận ra mình có thể làm việc cật lực để hoàn thành xuất sắc kỳ vọng của người khác, nhưng lại liên tục trì hoãn và thất hứa với những mục tiêu của riêng mình chưa?

Nếu hôm nay bạn cho phép mình ngừng tự mắng mỏ bản thân là “thiếu quyết tâm”, bạn sẽ nói gì với phần đang cảm thấy dằn vặt bên trong mình?

Nguyên,

Tắm rửa xong xuôi, cơ thể mình lúc đó chỉ muốn đổ gục xuống giường kết thúc ngày.

Nhưng deadline vẫn đang réo gọi. Mình giằng co một hồi rồi quyết định mở máy tính lên làm tiếp. Bật chiếc đèn bàn lên, mình sẵn sàng tập trung.

Và rồi, thay vì gõ chữ, tâm trí mình bắt đầu chạy. Phần con người thuộc hệ thần kinh thư giãn của mình thức dậy.

Và ngón tay mình trong vô thức lại tự động tải app mua sắm về máy.

Mình bắt đầu lướt tìm mua một chiếc đèn lồng trang trí. Sự dằn vặt vì tội trốn việc nổi lên, nhưng ngay lập tức, tâm trí mình tự đưa ra hàng loạt lý do vô cùng chính đáng để dập tắt nó.

Mấy hôm nay cả mình và bạn gái đang rất stress vì công việc và học tập. Mình nhớ khoảnh khắc cuối tuần trước hai đứa đi dạo qua khu phố đèn lồng và cô ấy khen chúng rất đẹp.

Mình nghĩ căn phòng khách hiện tại cần thêm một chút ánh sáng ấm áp. Cái bàn thờ cũng đang thiếu một chiếc đèn như vậy. Lại còn đang được giảm giá nữa chứ. Mọi thứ thật hợp lý.

Trí tưởng tượng của mình vẽ ra một viễn cảnh vô cùng ấm cúng, rằng bạn gái sẽ rất vui, căn phòng và chiếc bàn sẽ rất đẹp. Mình bấm bỏ vào giỏ hàng. Thêm mã giảm giá.

Nhưng ngay giữa khoảnh khắc lưỡng lự chuẩn bị bấm thanh toán, một tiếng nói khác vang lên trong đầu mình.

Mình đang theo đuổi lối sống tối giản cơ mà? Tại sao mình lại đi rước thêm đồ đạc về nhà?

Mình giật mình nhận ra một sự thật.

Căn phòng không thiếu ánh sáng. Mình cũng không thực sự cần chiếc đèn đó. Cái mình cần lúc đó là một sự giải thoát. Sự vay mượn năng lượng.

Cả một ngày dài vắt kiệt sức lực khiến hệ thần kinh của mình chạm đáy. Tâm trí mình thèm khát một chút “sức sống”, một chút “sự ấm áp”, và một liều dopamine giải trí ngắn hạn để làm tê liệt đi cái mệt mỏi đang hiện diện.

Và tâm trí mình đã rất tinh vi. Nó dùng sự quan tâm dành cho bạn gái, mượn lý do là mình đang chăm sóc cho căn phòng và bản thân mình như một cái cớ hoàn hảo để hợp lý hóa hành vi mua sắm vô thức của mình.

Mình đang cố vay mượn sức sống từ một món đồ vật lý bên ngoài, để lấp liếm đi sự rã rời từ bên trong.

Rất may là tối qua, lý trí đã chiến thắng. Mình tắt app và quay lại làm việc.

Nhưng khoảnh khắc đó nhắc nhở mình một bài học sâu sắc về cách chúng ta đối xử với bản thân. Khi hệ thần kinh bị quá tải bởi stress và áp lực, mình rất dễ tìm đến nút “Chốt đơn” như một liều thuốc giảm đau tạm thời.

Mình nghĩ rằng mua thêm một món đồ sẽ làm cuộc sống sống động hơn, nhưng thực chất thứ cần được chăm sóc lại là cơ thể và năng lượng đã rã rời và kiệt quệ sau một ngài dài.

Mình không thiếu đồ đạc, mình chỉ cần một khoảng nghỉ cho tâm trí và cơ thể. Hít thở, thư giãn, thả lỏng, quay về với mình.

Đủ để chăm sóc cái khoảng trống bên trong mà mình đang cố lấp đầy bằng đồ đạc và năng lượng vay mượn cũng như sự tưởng tượng trong tâm trí.

Còn bạn thì sao? Lần cuối cùng bạn muốn mua một món đồ trong lúc đang ngập ngụa căng thẳng là khi nào? Bạn thực sự cần món đồ đó, hay bạn chỉ đang vay mượn một cảm giác mà bên trong bạn đang thiếu vắng?

Nguyên,